Türkiye’nin Hafızası: Bir Aydınlanma Şoku Olarak Cumhuriyet

Yavuz Altınışık / ÇİLİNGİR DERGİSİ / Üçüncü Sayı

Müslümanların siyasal ve askeri bir güç olarak tarih sahnesinden çekilmesi İslam alemini batının ağır bombardımanı altında ezilmesi sonucuyla karşı karşıya getirdi. Hak ile batıl arasında kıyamete değin sürecek olan mücadelede batının ele geçirdiği tarihsel koz gerek askeri gerekse sosyal ve siyasal bir tutum olarak tarih sahnesinden çekilen Müslümanlara ağır darbeler indiriyordu. Yüzlerce yıldır Müslüman sakalının haşyetiyle köşesine sinmişlerin cesareti, ele geçirdikleri güçle bir anda alevlenmiş ve Dârü’l İslâm’a yönelik bütün yaptırımlar öç almanın bin bir çeşit hazzıyla çeşitlenmişti. Bir tarafta yüzlerce yıldır biriktirilen kinin saldırganlığı diğer tarafta ise yenilgi karşısında toparlanmak için düştüğü her denizde yeni yılanlar arayanların telaşı vardı. Yenilginin ağır şartları altında toparlanmayı amaçlayan her türlü girişim önünde sonunda Müslümanları batı ile karşı karşıya getirecek bir çıkmaza sürüklüyordu. Üç yüz yıldır uğraşılan bir kangrenin Müslümanların masasında dipsiz bir kuyuya dönüşmesi ise gelinen noktanın boyutlarını aşikâr etmesi açısından önemliydi. Bu elbette ki İslam aleminin yaşadığı ilk şok değildi. İlkin yaşanılan zihinsel bir krizdi. Yunan felsefesinin İslam topraklarına adım atmasıyla yükselen kriz Gazali gibi büyük bir alimin nefesiyle soluksuz bırakılmış ve parça parça sentezlenen akıl kirlerinden arındırılarak hakla batılın arasındaki keskinlik netleştirilmişti. Haçlıların bitmez tükenmez hırsıyla yapılan saldırılar Alparslan gibi, Selahattin gibi nice büyük komutanların kılıcıyla tarumar edilmişti. Moğol saldırıları karşısında coğrafi krizi yaşayanlar ise kısa zamanda kendilerini toparlayacak dirliğin şarkısına kulak kabartmış ve o şarkının ülfetiyle Moğolları bile diz çöktürüp Müslüman olma şerefine erdirmişti. Şimdi yaşanılan ise başlı başına bir uygarlık kriziydi. Netlikten yoksun karanlık bir piyasada, kimin ne amaçla kime kılıç salladığı belli olmayan maddi ve manevi bir savaşın görünmezliği hakim olmuştu…